 Vele mogelijkheden
Voor de
kostbaarste dagen van het jaar, de vakantiedagen, is Friesland een doel
dat de moeite waard is, want deze noordelijke provincie biedt de
watersporter een grote hoeveelheid aan mogelijkheden. De aanwezige
voorzieningen zijn zo fantastisch goed, dat het de harten van alle
vakantiekapiteins sneller zal doen slaan. De overvloed aan
voortreffelijke jachthavens, de talloze ligplaatsen in de vrije natuur,
maar ook de mogelijkheid om midden in steden of dorpen aan te leggen,
laten steeds weer een overweldigende indruk bij de vakantiegangers
achter. Er zijn 13 grote en 17 kleinere binnenmeren. Bovendien grenst
Friesland aan het IJsselmeer en aan de Waddenzee.
Vriendelijk en open
De
vakantieganger zal snel vast kunnen stellen, dat de Friezen een
eigenzinnig volkje zijn, wat niet in de laatste plaats veroorzaakt wordt
door de eigen taal, het Frysk. Een taal die overigens ouder is dan het
Nederlands. Hoewel de Friezen soms redelijk zwijgzaam kunnen zijn, zijn
ze tegenover hun gasten zeer open. Wind en water, maar ook de
eeuwenlange strijd tegen de zee, hebben een stempel gedrukt op de mensen
uit deze provincie. Hulpvaardigheid en vriendelijkheid zijn voor de
Friezen deugden, waarmee de gast steeds weer zal worden geconfronteerd.
Bezienswaardig Leeuwarden
Een groot aantal bezienswaardigheden bevindt
zich direct aan bij de bootjesmensen meest populaire waterwegen. De
hoofdstad van de provincie Friesland, Leeuwarden of Ljouwert, ligt
weliswaar eigenlijk aan de rand van de toeristische route, maar moet
toch beslist in de routeplanning worden meegenomen. De moderne
architectuur en historische bouwwerken van de stad vormen
een symbiose, die z'n gelijke niet kent. Symbool van Leeuwarden is de
40 meter hoge Oldehove, een kerktoren die werd gebouwd tussen 1529 en
1532. Het totale bouwwerk werd nooit afgemaakt, omdat het aan een kant
in een zachte zandbodem wegzakte. Het is een soort van 'toren van Pisa'
van het noorden geworden en daarom een zeer populair object om te
fotograferen. De beroemdste dochter van de provinciehoofdstad was
Margarethe Zelle, die onder de naam Mata Hari als meesterspionne de
geschiedenis in ging. Zij werd op 15 oktober 1917 op grond van vermeende
spionagediensten ten gunste van Duitsland in Frankrijk ter dood
gebracht. Haar schuld werd echter nooit bewezen. Het is waarschijnlijk,
dat men de erotische danseres en levensgenietster Mata Hari tot
voorbeeld wilde stellen. De stad heeft haar een klein gedenkteken
geschonken en in het plaatselijke museum kan men het een en ander over
Margarethe Zelle te weten komen. Bezienswaardig is ook de historische
waag, die zich midden in het centrum van de stad bevindt. Vlak bij het
centrum zijn voldoende ligplaatsen voor een kort of wat langer bezoek.
 Franeker en het planetarium
Wie al tot Leeuwarden is doorgedrongen, zou
eigenlijk nog via het Van Harinxmakanaal door moeten varen tot aan
Franeker, want daar bevindt zich het door Eise Eisinga geheel uit hout
vervaardigde planetarium. Ondanks het feit dat het al in 1781 is
gemaakt, functioneert het nog steeds.
Harlingen en de Wadden
Van
Franeker naar Harlingen is slechts een luttel aantal kilometers. Daar
bevindt zich ook een deel van de "Bruine Vloot" met de
typische platbodemzeiljachten. De Noorderhaven heeft beschermde
ligplaatsen die niet ver van het centrum liggen. In de zomermaanden
liggen de jachten en schepen er zij aan zij, zodat men de haven vrijwel
zonder bang te hoeven zijn voor natte voeten over kan steken. Dat
Harlingen al zeer vroeg relaties onderhield met een groot aantal
landen, is te zien aan enkele bezienswaardige opslagplaatsen en
pakhuizen, die met liefde werden gerestaureerd en nu als woningen in
gebruik zijn genomen. Voor schippers zonder de nodige ervaring is
Harlingen overigens eindstation, want een tocht naar het eiland
Terschelling of Vlieland vergt toch enige nautische kennis. Dat geldt
overigens ook voor een trip "buitenom" van Harlingen naar
Makkum, Workum, Stavoren of Lemmer. Wie Terschelling of Vlieland toch
met een bezoekje wil vereren en niet beschikt over voldoende
zeemanskennis, kan met de catamaran of met de veerboot oversteken. De
beide eilanden zijn juweeltjes en de voor hun kust liggende zandbanken
zijn een reservaat voor zeehonden en zeldsame watervogels.
Puur natuur: de Princenhof
Op
de terugweg van Harlingen naar de Friese meren kunt u een tussenstop
maken in het kleine dorpje Warten of doorvaren naar de parel van
Friesland, de Princenhof. De waterwegen van dit gedeeltelijk onder
natuurbescherming staande gebied zijn ontstaan door turfwinning. Een
wonderbaarlijk landschap,een gebied van natuurlijke schoon heid,
openbaart zich voor de watersporter. Dit reservaat voor flora en fauna
mag slechts gedeeltelijk worden bevaren en er dient afstand van het riet
te worden gehouden. Earnewâld met z'n voortreffelijke voorzieningen
biedt zich aan voor een tussenstop of een overnachting. Eveneens de
moeite waard is Grou met z'n autovrije winkelstraat. Hier is alles voor
de dagelijkse behoefte verkrijgbaar. In de voetgangerszone bevindt zich
een kaaswinkel, die in de wijde omtrek bekend is. Het assortiment is
reusachtig en bovendien is er een rijk aanbod aan allerhande noten. In
Grou is er eveneens een "verborgen kerk". Daar kwamen in
vroeger dagen in het geniep de Mennonieten bijeen, die als
nietgereformeerde christenen hun geloof niet in alle openheid mochten
uitoefenen. Het aanbod aan ligplaatsen laat niets te wensen over. Wie
echter in de centrum van het dorp bij het hotel Oostergo aan wil leggen, moet in het hoogseizoen tijdig z'n
ligplaats veiligstellen.
Via Akkrum naar het Sneekermeer
Om van Grou naar het Sneekermeer te
komen, kan men via het Prinses Margrietkanaal varen of het
aantrekkelijke Pikmeer, de Zijlrode, het plaatsje Akkrum en de
schilderachtige Kromme Knillis kiezen, om ten slotte bij het hotel Oude
Schouw weer op het Prinses Margrietkanaal uit te komen. Hotel en
restaurant zijn ver over de grenzen van Friesland bekend. Vanaf het
terras heeft men bovendien een fantastisch uitzicht op het drukke
scheepvaartverkeer. Overnachten aan de gastensteiger is mogelijk. De
beroepsvaart produceert echter wel
golfslag, waardoor het aan te raden is een beschutte ligplaats te
zoeken.
Het Sneekermeer
Het Sneekermeer is een van de meest geliefde
gebieden van Friesland. Het nodigt uit om wat langer te blijven, want
zelfs buiten de betonning is er voor jachten met een diepgang tot 1,2 m
nog voldoende water onder de kiel. Men kan zonder problemen voor anker
gaan om van de zon te genieten of te zwemmen. Rondom het Sneekermeer
zijn er meer dan genoeg jachthavens en ligplaatsen. Bijvoorbeeld in
Terherne, het Kameleondorp. Daar vindt men bovendien in een oude
boerderij een kopie van het kleine dorp inclusief windmolen en
politiebureau met gevangenis, dat de achtergrond voor de vermaarde
kinderboeken van Hotze de Roos vormde. Populair is ook het Starteiland,
een klein eiland in de zuidwestelijke hoek van het Sneekermeer. Behalve
sanitaire voorzieningen is er ook een restaurant. Mensen die op zoek
zijn naar rust wordt aangeraden het Starteiland tijdens de Sneekweek te
vermijden, want dan heerst er een grote drukte en zorgt een groot aantal
jeugdigen voor de overeenkomstige "backgroundmusik"
Sneek,
het watersportbolwerk
Kenmerk van de stad Sneek is de waterpoort uit de
17e eeuw. Het zou wel eens het meest gefotografeerde bouwwerk van
Friesland kunnen zijn. In de stad zelf is het aantal ligplaatsen de
afgelopen jaren aanzienlijk uitgebreid, zodat men zelfs in het
hoogseizoen altijd nog een ligplaats kan vinden. Sneek biedt zeer
goede mogelijkheden om te gaan winkelen. Zeer bezienswaardig is
bovendien het scheepvaartmuseum met een omvangrijke collectie modellen,
schilderijen en voorwerpen die tot de scheepsuitrusting behoren en
behoorden. Eveneens is er een klein model-spoorbaanmuseum, dat een
grote verzameling aan Nederlands spoorwegmaterieel bezit. Buitengewoon
aantrekkelijk is een tocht per boot door de stadsgrachten van Sneek,
waarbij drie bruggen moeten worden gepasseerd. In de zomer dient men
voor het passeren daarvan met enige tijd rekening te houden, omdat het
er altijd nogal druk is en het voor de bruggen zelfs tot filevorming
komt. Maar ook dat is een onderdeel van de vakantie op het water, want
de factor tijd behoort dan toch eigenlijk van ondergeschikt belang te
zijn.
 Romantisch IJlst
Hoewel IJlst
slechts klein en bescheiden is, bezit deze plaats als sinds 1228
stadsrechten. Bovendien is IJlst een van de beroemde Friese elf steden.
Komend vanaf Sneek zal de boottoerist aan de linker hand een imposante
molen ontdekken. Het betreft een houtzaagmolen "De Rat"
genaamd, die tot de mooiste in z'n soort behoort. Hij wert in 1683 in de
buurt van Zaandam neergezet. In 1829 kwam de molen in het bezit van de
houthandelsfamilie Oppedijk in IJlst. Hij werd gedemonteerd, naar
Friesland getransporteerd en aan de rand van IJlst weer opgebouwd. In
1950 wilde men de molen afbreken. De gemeente heeft dit echter weten te
verhinderen. Vandaag de dag draaien de wieken weer en de in totaal 39
zaagbladen ratelen bijna dagelijks. De molen "De Rat" kan
tegen betaling van een bescheiden bedrag worden bezichtigd. Eveneens
bezienswaardig zijn de stadsgrachten met de kleine bruggen en de
prachtige lindebomen. Bijzonder aantrekkelijk is het huis "De
Messingklopper" met z'n trapgevel uit de 17e eeuw. IJlst was een
centrum voor de productie van schaatsen. Met de zogenaamde
"Noren" werden en worden nog steeds schaatsrecords gebroken.
Gezellig Heeg
In Heeg komt de gehele watersportwereld bijeen. Het
idyllisch gelegen dorp bezit niet alleen gezellige cafeetjes en
buitengewone restaurants, maar ook uitstekende voorzieningen voor de
watertoerist. Tot het begin van de 20e eeuw was de palinghandel met
Londen de belangrijkste inkomstenbron voor het kleine dorp. De
zogenaamde palingaken - schepen die ca. 18,5 m lang en 4,5 m breed waren
- voeren met levende paling van Friesland naar Londen. Aan de bloeitijd
van de palinghandel herinneren vandaag de dag nog statige
koopmanshuizen. Ze konden alleen maar worden gebouwd, omdat men met de
paling een klein fortuin kon verdienen. Versgerookte paling kan men in
Heeg nog steeds kopen. In Veenstra's Vishal aan het water gelegen - wordt
deze hapklaar bereid en smaakt hij kostelijk. Eveneens bezienswaardig
is de scheepswerf Piersma, waar nog steeds traditionele houten schepen
worden gebouwd.
 Schilderachtig Woudsend
Het kleine dorpje Woudsend heeft
zich in de afgelopen jaren als een magneet voor watersporters
ontwikkeld. Enerzijds is het de moderne, maar tegelijkertijd gezellige
jachthaven die voor een aangenaam verblijf zorgt. Anderzijds zijn het
de smalle steegjes die een bijzondere aantrekkingskracht uitoefenen op
de talrijke bezoekers. De twee molens - de zaagmolen "De
Jager" en de korenmolen "Het Lam" - onderstrepen dit
schilderachtige dorpsgezicht nog eens extra. Ook de gastronomie drukt
een belangrijk stempel op het dorp, want dit kleine dorpje telt maar
liefst 7 restaurants.
Sloten: stadje met slechts 700 inwoners
Hoewel
Sloten slechts 700 inwoners telt, behoort deze plaats tot de Friese elf
steden en wordt het stadsgezicht nog steeds door stevige vestingmuren
bepaald. De beide waterpoorten zijn even bezienswaardig als de windmolen
uit de 18e eeuw. Typisch voor het stadsbeeld van sloten zijn ook de
prachtig gerestaureerde huizen en de bestrating met kinderhoofdjes in
het centrum van het stadje. Helaas wordt het totale aanzicht door een
groot zuivelbedrijf aan het water enigszins beïnvloed. Een jachthaven
en diverse passantensteigers garanderen voor de watersporter een
aangenaam verblijf.
Bolsward en zijn grachten
Bolsward heeft de bezoeker
een middel-eeuws stadsgezicht te bieden, want vrijwel alle historische
panden en de schitterende grachten zijn goed bewaard
gebleven. Het gehele centrum van Bolsward heeft de allure van een
oorspronkelijke hanzestad. Met het schip kan men tot bijna in het
centrum komen, waar zich ook de meeste winkels bevinden. Het aanbod is
de moeite waard en gaat veel verder dan de normale dagelijkse
boodschappen. Ook zijn er enkele goede restaurants te vinden.
Langweer:
een watersportparadijs
Langweer ligt een beetje afgelegen van de drukst
bevaren waterwegen. Toch heeft dit lieflijke plaatsje zich tot een
paradijs voor de watersporter ontwikkeld. De mogelijkheden zijn divers
en de nabijgelegen Langweerder Wielen zijn een geliefde plek voor motor-
en zeilboten. Bijzonder bezienswaardig is de schitterend bewaard
gebleven dorpskern met de authentieke dorpsherbergen en de kleine
winkeltjes. Goede aanlegplaatsen en havenfaciliteiten zijn er voldoende
en ook de infrastructuur laat niets te wensen over.
De Friese
IJsselmeerkust
De Friese IJsselmeerkust strekt zich uit van Makkum tot
Lemmer. Daartussen liggen de historische plaatsen Workum, Hindeloopen en
Stavoren. Stuk voor stuk zijn het ideale beginpunten voor een trip over
het IJsselmeer of voor een tochtje naar de Wadden. Voor de watersporter
bieden alle vijf steden en dorpen een overvloed aan mogelijkheden.
Scheepswerven, zeilmakers, verhuurbedrijven en andere met de watersport
verbonden ondernemingen zijn hier zo talrijk, dat het weken tijd zou
vergen om overal alleen maar eventjes gedag te zeggen. Deze over het
algemeen moderne bedrijven zijn gelukkig buiten de centra gevestigd,
waardoor de oorspronkelijkheid van de plaatsen kon blijven bewaard.
Lemmer, de poort naar Friesland
Lemmer is inderdaad de poort naar
Friesland, want de provinciegrens met Flevoland bevindt zich op slechts
een steenworp afstand. De doorvaart met het schip is een bijzondere belevenis, want vooral de
passage bij de brug -vlak voor de historische sluis met de opvallende
torens - is heel erg smal. Maar zelfs met grote platbodem- of
rondvaartschepen kan deze flessenhals probleemloos worden genomen.
Ook
vroeger moest de gehele beroepsvaart door dit gat van de naald. Van
verre is ook de schoorsteen van het grootste en enige wereldwijd nog
bedrijfsklare stoomgemaal te zien. Voor watersporters die vanaf het
IJsselmeer komen is de reusachtige schoorsteen bovendien een goed
zichtbaar oriënterings-punt. In Lemmer kan men nog sporen van de
Spanjaarden tegenkomen, want bij de middelste trekbrug staat een gebouw
waarin nog steeds een kanonskogel vastzit. De schitterend
gerestaureerde toren van de hervormde kerk is ook zeer de moeite van
het bekijken waard. Hij vormt daarenboven tijdens de traditionele
visserskerstmarkt het feestelijk verlichte middelpunt van Lemmer.
Charmant Hindeloopen
Hindeloopen behoorde ooit tot het verbond van de
Hanze. Het bezit stadsrechten, hoewel het geen stedelijke allures heeft.
Bijzonder charmant zijn de smalle grachten met de houten bruggetjes en
de rij huizen langs de dijk. Dit stadje is zeer bekend vanwege de
Hindelooper schilderkunst, een handwerk dat veel lijkt op de
boerenschilderkunst. Het eerste Friese schaatsmuseum is een attractie,
die zeker een bezoekje waard is.
 Workum en de kunst
Het kleine stadje
Workum heeft ook een eeuwenoude geschiedenis. Al heel vroeg werd dit
plaatsje vanwege z'n keramische producten tot ver over de grenzen van
Friesland bekend. Het meest markante bouwwerk is zonder meer het
onlangs nog gerestaureerde waaggebouw. Meer dan 100.000 bezoekers komen
ieder jaar weer om een bezoek te brengen aan het Jopie Huisman Museum.
Deze plaatselijke kunstenaar weet als geen ander met zijn schilderijen
van alledaagse gebruiksvoorwerpen bij de bezoekers een diepe indruk
achter te laten. Behalve goede mogelijkheden om te winkelen beschikt
Workum bovendien nog over uitstekende voorzieningen voor de watersport.
Pulserend Makkum
Makkum is een plaats waar veel
scheepswerven te vinden
zijn. Het centrum is echter volledig bewaard gebleven, want de meeste
watersportbedrijven bevinden zich buiten de dorpsgrenzen van Makkum.
Wereldberoemd zijn de producten van Tichelaars Koninklijke Aardewerk-
& Tegelfabriek, die al bestaat sinds 1554. De kunstig beschilderde
tegeltjes uit Makkum hebben zich zelfs tot een doorslaand exportsucces
ontwikkeld. Als bijzonder mooi kan het vlak aflopende strand van Makkum
worden betiteld, dat vooral bijzonder geliefd is bij gezinnen met
kinderen. Maar ook voor de surfer is Makkum een
waar paradijs en bootjesmensen treffen er een infrastructuur aan, die
niet beter had kunnen zijn.
Hanzestad Stavoren
Stavoren - in het Fries
Starum - is de oudste stad van Friesland. De historische stadkern is
grotendeels intact gebleven en daarom ook zeer bezienswaardig. Bij de
gerestaureerde sluis staat bovendien het beroemde standbeeld van het
vrouwtje van Stavoren, dat in de 13e eeuw geleefd zou moeten hebben.
Deze rijke koopmansweduwe gaf - zo zegt de sage - het geld met handenvol
tegelijk uit en eindigde tenslotte in de bedelstaf. Voor de
watersporters biedt Stavoren een breed scala aan diensten. De
voorzieningen voor jachten zijn voortreffelijk en ook ligplaatsen -
zowel voor permanente gasten als voor passanten - zijn er in voldoende
mate aanwezig. Stavoren is bovendien de thuishaven voor een groot
aantal schepen van de bruine vloot.
Noordelijk Dokkum
Dokkum is een
ideaal startpunt voor vaarten over het Lauwersmeer en naar de provincie
Groningen. Deze historische vestingsstad was in het begin van de 17e
eeuw bovendien zetel van de admiraliteit van Friesland en Groningen. In
het stadhuis vindt men nog steeds een raadszaal in rococostijl en in het
regionale museum bevindt zich een verzameling klederdrachten en
zilvergoed.
Vakantiebestemming Friesland
Op de voorafgaande pagina
hebben wij u door Friesland geleid, een provincie die alles te bieden
heeft, wat zich een rustzoekende vakantiegast maar kan wensen. Voor
watersporters is dit in het bijzonder het geval, want de mogelijkheden
voor interessante tochten en het aanbod aan zeil- en motorjachten is
vrijwel onbeperkt. Misschien is het wel daarom dat uw volgende
vakantiebestemming Friesland zal zijn. En waarom ook niet, want
Friesland is er voor iedereen! |
